Memur maaşı nasıl hesaplanır? Katsayılar, kalemler, kesintiler (2026)

Bordroyu açınca "gösterge aylığı, taban aylık, kıdem aylığı, özel hizmet tazminatı, ek ödeme" diye uzayan bir liste görürsün. Hepsi birkaç katsayıya ve birkaç göstergeye dayanır. Katsayıları bilirsen bordroyu okursun; bordroyu okursan zam haberini doğru yorumlarsın.

Katsayılar: her şey buradan başlar

Memur maaşındaki hemen her kalem bir "gösterge" ile bir "katsayı"nın çarpımıdır. Göstergeler kanunda yazılı sabit sayılardır; katsayılar ise yılda iki kez, ocak ve temmuzda, toplu sözleşmedeki zam ve enflasyon farkıyla güncellenir. Hazine ve Maliye Bakanlığı güncel katsayıları bir genelgeyle duyurur.

Kaynak: Hazine ve Maliye Bakanlığı, Temmuz 2026 Mali ve Sosyal Haklara İlişkin Genelge (Sıra No 5). Aşağıdaki örneklerde ikinci yarı katsayıları kullanıldı.

Maaşı oluşturan kalemler

Gösterge aylığı

Derece ve kademene karşılık gelen gösterge rakamı ile aylık katsayının çarpımı. Göstergeler 657 sayılı Kanun'a ekli gösterge tablosundadır; 15. derece 1. kademe 500'den başlar, 1. derece 4. kademe 1500'de biter. Lisans mezunu bir memur 9/1'den başlar: gösterge 620.

Örnek: 620 × 1,575512 = 976,82 TL. Küçük görünür; çünkü gösterge aylığı maaşın ana parçası değil, diğer kalemlerin referansıdır.

Ek gösterge aylığı

Ek gösterge, kadro unvanına ve dereceye göre 657'ye ekli cetvellerde yazılıdır; 2022'de yapılan düzenlemeyle büyük bölümü 600 puan arttı. Ek gösterge × aylık katsayı. Örneğin 3600 ek gösterge: 3600 × 1,575512 = 5.671,84 TL. Ek gösterge ayrıca emekli aylığını ve emekli ikramiyesini doğrudan etkiler; bu yüzden "3600 ek gösterge" tartışması bu kadar büyüktür.

Taban aylık

Bütün memurlar için aynı: taban aylık göstergesi 1000 × taban aylık katsayısı. 1000 × 25,794915 = 25.794,92 TL. Memur maaşının en büyük tek kalemi budur; toplu sözleşmede "taban aylığa seyyanen artış" denince bu kalem kastedilir.

Kıdem aylığı

Her hizmet yılı için 20 gösterge, en çok 25 yıl: hizmet yılı × 20 × aylık katsayı. 10 yıllık bir memur için 10 × 20 × 1,575512 = 315,10 TL. 25 yıldan sonra artmaz.

Yan ödeme (zam)

İş güçlüğü, iş riski, temininde güçlük ve mali sorumluluk zamları. Unvana göre puanlar Cumhurbaşkanı kararıyla belirlenir; puan × yan ödeme katsayısı. Örneğin 1.100 puan için 1.100 × 0,499649 = 549,61 TL.

Özel hizmet tazminatı

Maaşın gösterge aylığından sonra en çok konuşulan kalemi. "En yüksek devlet memuru aylığı"nın belli bir yüzdesi olarak ödenir. En yüksek devlet memuru aylığı = (1500 gösterge + 8000 ek gösterge) × aylık katsayı = 9500 × 1,575512 = 14.967,36 TL. Tazminat oranı unvana ve dereceye göre yüzde 50 ile yüzde 200 arasında değişir; örneğin yüzde 60 için 8.980,42 TL.

Bu kalemden gelir vergisi kesilmez; yalnız damga vergisi kesilir. Bu yüzden iki memurun brütü aynı olsa da tazminat payı yüksek olanın neti daha yüksektir.

Ek ödeme (375 sayılı KHK)

375 sayılı KHK'nın ek 9. maddesine göre, unvana ve dereceye göre yüzde 20 ile yüzde 200 arasında bir oran; yine en yüksek devlet memuru aylığı üzerinden. Gelir vergisine tabi değildir, damga vergisi kesilir.

Aile ve çocuk yardımı

Eş çalışmıyorsa 2273 gösterge × aylık katsayı = 3.581,14 TL. Her çocuk için 250 gösterge (393,88 TL), 0–6 yaş çocukta 500 gösterge (787,76 TL). Bu yardımlardan hiçbir vergi ve kesinti yapılmaz; iki çocuğa kadar ödenir.

Diğer

Sendika üyelerine üç ayda bir toplu sözleşme ikramiyesi, dil tazminatı, görev tazminatı, makam tazminatı, öğretmenlerde ek ders ücreti, sağlıkta döner sermaye ve sabit ek ödeme, emniyette emniyet hizmetleri tazminatı. Bunlar unvanına göre bordrona eklenir.

Kesintiler

• Emeklilik: 2008 Ekim'inden sonra memur olanlar 5510'a tabidir: yüzde 9 malullük-yaşlılık-ölüm ve yüzde 5 genel sağlık sigortası, toplam yüzde 14. Matrah; gösterge, ek gösterge, taban, kıdem aylığı ve ek gösterge grubuna göre belirlenen tazminat yansıtma tutarından oluşur. 2008 öncesi memurlar 5434'e tabidir ve yüzde 16 emekli keseneği öder.
• Gelir vergisi: gösterge aylığı, ek gösterge, taban, kıdem ve yan ödeme toplamından emeklilik kesintisi düşülür, kalan tutara yüzde 15'ten başlayan dilimler uygulanır. Asgari ücretin vergisine denk gelen kısım istisnadır; yıl ilerledikçe kümülatif matrah büyüdüğü için dilim yüzde 20'ye geçer ve yılın ikinci yarısında net maaş düşebilir.
• Damga vergisi: binde 7,59; asgari ücretin damga vergisine denk gelen kısım istisna.
• Sendika aidatı, icra, lojman, kefalet: varsa.

Zam haberi nasıl okunur?

"Memura yüzde 7 zam" demek, aylık ve taban aylık katsayılarının yüzde 7 artması demektir. Bütün kalemler bu katsayılara bağlı olduğu için maaş da yaklaşık o oranda artar; ama vergi dilimi değiştiyse net artış daha düşük görünür. Enflasyon farkı, altı aylık enflasyon toplu sözleşmedeki zammı aşarsa aradaki fark kadar katsayılara eklenir; bu yüzden ocak ve temmuz zamları her zaman "sözleşme zammı + enflasyon farkı" olarak açıklanır.

1. Dönem Toplu Sözleşme için Kamu Görevlileri Hakem Kurulu'nun Ağustos 2025 kararı: 2026 için yüzde 11 ve yüzde 7, 2027 için yüzde 5 ve yüzde 4; enflasyon farkı ayrıca ödenir.

Kaynaklar

1. 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu (gösterge tablosu, ek gösterge cetvelleri, m.152 zam ve tazminatlar, m.202-206 aile yardımı)
2. 375 sayılı KHK (taban aylık, kıdem aylığı, ek ödeme)
3. Hazine ve Maliye Bakanlığı, Temmuz 2026 Mali ve Sosyal Haklara İlişkin Genelge (Sıra No 5)
4. 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu, m.80-81 (prim matrahı ve oranları)
5. 193 sayılı Gelir Vergisi Kanunu, m.23/18 ve m.103 (asgari ücret istisnası, vergi dilimleri)
6. 4688 sayılı Kamu Görevlileri Sendikaları ve Toplu Sözleşme Kanunu

Bu yazı genel bilgi verir, hukuki danışmanlık değildir. Kurumunuzun uygulaması ve güncel mevzuat esastır; önemli kararlardan önce kaynaklardaki resmî metinleri okuyun.