Becayiş nedir, nasıl yapılır? Şartlar, adımlar, dilekçe
Becayiş, aynı kurumda aynı sınıf ve unvanda çalışan iki memurun karşılıklı yer değiştirmesidir. 657 sayılı Kanun'un 73. maddesi ne diyor, kimler yapabilir, kurum onayı nasıl alınır, harcırah ödenir mi?
· 4 dk okuma · KamuSosyal yazı ekibi
Becayiş, kamu çalışanlarının en çok konuştuğu ama en az yazılı kaynağı olan konulardan biri. Bu yazı mevzuatı sadeleştirir, adımları sıralar ve sık karşılaşılan yanlışları düzeltir. Dayandığı metinler yazının sonunda.
Becayiş ne demek?
Becayiş, Arapça kökenli bir sözcük; "karşılıklı yer değiştirme" demek. Kamuda ise belli bir şeyi anlatır: aynı kurumda, aynı sınıf ve unvanda, farklı yerlerde çalışan iki memurun karşılıklı olarak yer değiştirmesi. Antalya'daki zabıt kâtibi Ankara'ya, Ankara'daki zabıt kâtibi Antalya'ya gider; iki kadro da dolu kalır, kurum yeni kadro açmaz.
Dayanak, 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu'nun 73. maddesi. Madde kısa ve nettir: aynı kurumun başka başka yerlerde bulunan aynı sınıftaki memurları, karşılıklı olarak yer değiştirme suretiyle atanmalarını isteyebilirler. Bu isteğin yerine getirilmesi, atamaya yetkili amirin uygun bulmasına bağlıdır.
Bu cümledeki üç parça becayişin bütün sınırlarını çizer:
- Aynı kurum. Adalet Bakanlığı'ndaki bir memurla Sağlık Bakanlığı'ndaki bir memur becayiş yapamaz. Aynı bakanlığın bağlı ve ilgili kuruluşları da ayrı kurum sayılır; Bakanlık merkez teşkilatıyla bağlı kuruluş arasında becayiş olmaz.
- Aynı sınıf. Genel idare hizmetleri, sağlık hizmetleri, teknik hizmetler gibi 657'deki hizmet sınıfları. Uygulamada kurumlar bunu "aynı unvan ve aynı kadro derecesi" olarak daraltır: memurla memur, hemşireyle hemşire, teknisyenle teknisyen.
- Amirin uygun bulması. Becayiş bir hak değil, bir istektir. Kurum "hizmet gereği" diyerek reddedebilir; ret kararı gerekçeli olmak zorundadır ama yargı denetimi dışında zorlayıcı bir yol yoktur.
Kimler becayiş yapabilir?
657 m.73 memurlar için yazılmıştır. Diğer statülerde durum şöyle:
- Sözleşmeli personel (4/B): Sözleşmeli Personel Çalıştırılmasına İlişkin Esaslar'da becayiş adıyla bir hüküm yoktur. Kurumlar kendi yönergeleriyle "karşılıklı yer değişikliği" yapabilir; Sağlık Bakanlığı bazı dönemlerde sözleşmeli personel için karşılıklı yer değişikliği kurası açmıştır. Kurumunuzun personel birimine sorun.
- Kamu işçisi (4/D): İş Kanunu'nda becayiş yoktur; işyeri değişikliği toplu iş sözleşmesine ve işverenin yönetim hakkına bağlıdır. Aynı kurumun iki işyeri arasında karşılıklı nakil mümkündür ama isteğe bağlıdır.
- Öğretmen: Millî Eğitim Bakanlığı'nın kendi yer değiştirme yönetmeliği vardır. Öğretmenler il içi ve iller arası yer değiştirme dönemlerinde norm kadroya göre atanır; karşılıklı yer değiştirme ayrı bir uygulama olarak her dönem açılmayabilir. Bakanlığın o yılki yer değiştirme duyurusu esastır.
- Sağlık personeli: Sağlık Bakanlığı Atama ve Yer Değiştirme Yönetmeliği'nde karşılıklı yer değiştirme ayrı bir madde olarak düzenlenmiştir; şartlar ve dönemler bu yönetmelikle belirlenir.
- Adliye personeli: Adalet Bakanlığı Memur Sınav, Atama ve Nakil Yönetmeliği'nde "karşılıklı yer değiştirme" hükmü vardır ve en yaygın becayiş yapılan alanlardan biridir.
Kısacası: önce kurumunuzun atama ve yer değiştirme yönetmeliğine bakın. 657 m.73 kapıyı açar; kapıdan nasıl geçileceğini kurumun yönetmeliği söyler.
Hangi şartlar aranır?
Kurumdan kuruma değişir ama şu şartlar hemen her yönetmelikte vardır:
- Aynı unvan ve aynı kadro derecesi. Bazı kurumlar kadro derecesinde bir iki basamak farkı kabul eder.
- Asgari çalışma süresi. Çoğu kurum bulunduğu yerde en az 1 ila 3 yıl çalışmış olmayı ister; aday memurlukta becayiş genellikle kabul edilmez.
- Disiplin cezası ve soruşturma. Hakkında devam eden soruşturma ya da son yıllarda belli bir disiplin cezası olanların talebi askıya alınabilir.
- Hizmet bölgesi dengesi. Zorunlu hizmet bölgesi uygulanan kurumlarda, zorunlu bölgeden kalkınmış bölgeye becayişle gitmek sınırlanabilir.
- Dönem. Bazı kurumlar becayişi yılın belli aylarında, atama dönemiyle birlikte alır. Dönem dışı talepler bekletilir.
Adım adım becayiş
- Eşini bul. En zor adım bu. Aynı kurumda, aynı unvanda, senin ilinden senin gitmek istediğin ile gitmek isteyen birini bulman gerekir. Forumlar ve sosyal medya grupları bunun için kullanılır; KamuSosyal'in becayiş bölümü bu aramayı kendiliğinden yapar.
- Kurumunun yönetmeliğini oku. Şartları, dönemi ve istenen belgeleri not et. Personel birimini arayıp "becayiş kabul ediyor musunuz, hangi belgelerle" diye sormak saatler kazandırır.
- İki taraf da dilekçe versin. Her iki memur kendi kurumuna (genellikle aynı bakanlığın iki ayrı il müdürlüğüne) karşılıklı yer değiştirme talebi dilekçesi verir. Dilekçede karşı tarafın adı, sicili, kadrosu ve görev yeri yazılır; iki dilekçe aynı günlerde verilmelidir. Hazır şablon için uygulamadaki Dilekçe merkezine bakabilirsin.
- Muvafakat ve onay. İki il müdürlüğü de olumlu görüş yazar, dosya atamaya yetkili makama gider. Onay çıkarsa iki atama kararı birlikte düzenlenir.
- İlişik kesme ve göreve başlama. Atama tebliğ edilince 657 m.62'deki süre işler: aynı yerdeki görevlere ertesi gün, başka yerdeki görevlere 15 gün içinde başlanır. Bu süre "mehil müddeti" olarak bilinir ve maaş ödenir.
Harcırah ödenir mi?
Hayır. Becayiş memurun kendi isteğiyle yapılan bir yer değiştirmedir. 6245 sayılı Harcırah Kanunu'na göre kendi yazılı talebi üzerine naklen atananlara sürekli görev yolluğu ödenmez. Taşınma masrafı, yol parası ve aile fertleri için ödenen yer değiştirme masrafı becayişte yoktur; bütçeni buna göre yap.
Sık yapılan yanlışlar
- Tek taraflı dilekçe. Bir taraf dilekçe verip diğerini sonraya bırakınca dosya eksik kalır, dönem kaçar.
- Farklı unvan. "İkimiz de memuruz" yetmez; kadro unvanı birebir aynı olmalı. VHKİ ile memur becayiş yapamaz.
- Sözlü anlaşmaya güvenmek. Karşı taraf son anda vazgeçebilir; bu yüzden dilekçeleri aynı gün verin ve birbirinize tarih-sayı bilgisini gönderin.
- Lojman ve ek ödeme hesabı yapmamak. Gidilen ilde ek ödeme, bölge tazminatı ve lojman durumu farklı olabilir; maaşını uygulamadaki hesaplamayla önceden karşılaştır.
Kaynaklar
Bu yazı genel bilgi verir, hukuki danışmanlık değildir. Kurumunuzun uygulaması ve güncel mevzuat esastır; önemli kararlardan önce kaynaklardaki resmî metinleri okuyun.