Harcırah nedir, nasıl hesaplanır? Geçici görev yolluğu ve sürekli görev yolluğu

Görev yolculuğuna çıkan, başka ile atanan ya da kursa gönderilen her memur harcırahla karşılaşır. Kanun 1954 tarihli ve dili ağırdır; bu yazı dört ana kalemi ve en çok sorulan "ödenir mi, ödenmez mi" sorularını sadeleştirir. Tutarlar her yıl bütçe kanunuyla değiştiği için burada rakam vermiyoruz; nereden bakılacağını gösteriyoruz.

Harcırah neyi karşılar?

6245 sayılı Harcırah Kanunu'na göre harcırah dört unsurdan oluşur (m.5):

1. Yol gideri: gidiş ve dönüşte otobüs, tren, uçak gibi taşıt ücreti. Hangi taşıtla gidileceği göreve ve kadroya göre belirlenir; uçak için genellikle görevlendirme onayında "uçakla" ibaresi gerekir.
2. Gündelik (yevmiye): yolda ve görev yerinde geçen her gün için ödenen sabit tutar. Yemek ve küçük giderleri karşılar.
3. Aile gideri: sürekli görevde, aile fertlerinin yol gideri ve gündeliği.
4. Yer değiştirme masrafı: sürekli görevde ev taşıma ve yerleşme giderini karşılayan götürü tutar.

Geçici görev yolluğu

Memuriyet mahalli dışına geçici bir görevle gönderilen memura yol gideri ve gündelik ödenir (m.14).

• Memuriyet mahalli: çalıştığı il ya da ilçe belediyesi sınırları ve belediye hizmeti götürülen alan; aynı il içinde büyükşehirlerde belediye sınırı geniş olduğu için ilçeler arası görevde harcırah çıkmayabilir.
• Gündelik tutarı: ek gösterge ve kadro derecesine göre kademelidir. Her yılın Merkezi Yönetim Bütçe Kanunu'na ekli H cetvelinde yazılıdır; Hazine ve Maliye Bakanlığı ocak genelgesiyle duyurur.
• Konaklama: belgeli konaklama giderinin, H cetvelindeki kurala göre, ilk 10 gün için gündeliğin belli bir katına kadar olan kısmı ödenir; sonraki günler için oran düşer. Fatura şarttır; faturasız konaklamada yalnız gündelik ödenir.
• Süre sınırı: aynı yerde geçici görev, yurt içinde bir yılda 180 günü aşarsa aşan günlerin gündeliği üçte iki oranında ödenir (m.42).
• Yol günleri: gidiş ve dönüş günleri de gündeliğe dahildir; görev günü hesabında yolda geçen süre sayılır.
• Kurs ve seminer: eğitim için gönderilenlere de geçici görev yolluğu ödenir; yemek ve yatak kurumca sağlanıyorsa gündelik üçte iki oranında (bazı hallerde üçte bir) ödenir.

Büyükşehir ve ilçe sorunu

Büyükşehir olan illerde belediye sınırı il sınırıdır; bu yüzden Ankara Çankaya'dan Polatlı'ya giden memur "memuriyet mahalli dışına" çıkmış sayılmayabilir. Kanun 2014'te değişti ve memuriyet mahalli tanımına "il ve ilçe belediye sınırları ile mücavir alan" ölçütü getirildi; kurumlar bunu Maliye'nin görüşleriyle uygular. Aynı il içinde başka ilçeye görevde gündelik çıkıp çıkmayacağını mutlaka personel biriminden teyit et.

Sürekli görev yolluğu

Başka bir yere naklen atanan memura, kendisi ve aile fertleri için yol gideri, gündelik ve yer değiştirme masrafı ödenir (m.10).

• Yer değiştirme masrafı (m.45): götürüdür, fatura istenmez. Memurun kendisi için yurt içi gündeliğinin 20 katı, aile fertlerinin her biri için 10 katı (en çok dört kişi) ve her kilometre için gündeliğin yüzde 5'i. Yani uzaklık arttıkça tutar artar.
• Aile fertleri: eş, bakmakla yükümlü olduğu çocuklar, ana ve baba. Çalışan eş için ayrı harcırah düzenlenir, mükerrer ödeme yapılmaz.
• Ödeme zamanı: atama onayı tebliğ edildikten sonra, göreve başlamadan önce avans olarak alınabilir.

Hangi hallerde ödenmez?

• Kendi yazılı isteğiyle naklen atananlara (isteğe bağlı tayin, becayiş, eş durumu istemi dahil) sürekli görev yolluğu ödenmez. Bu hüküm 2011'de kanuna girdi.
• Kurumun hizmet gereğiyle, kendi isteği olmadan atananlara ödenir.
• Eş durumu, sağlık ve öğrenim nedeniyle kendi talebiyle atananlarda da ödenmez; mazeret ataması olsa bile "kendi yazılı talebi" ölçütü esastır.
• İlk defa memuriyete atananlara da sürekli görev yolluğu ödenmez; yalnız açıktan atamada belirli hallerde yol gideri verilir.

Harcırahtan vergi kesilir mi?

Gündelik ve yol gideri gelir vergisinden istisnadır (GVK m.24); yalnız gündeliklerden damga vergisi kesilir. Yer değiştirme masrafı da gelir vergisine tabi değildir.

Harcırah beyannamesi

Geçici görev bitince yol bileti, konaklama faturası ve görevlendirme onayıyla harcırah beyannamesi düzenlenir; muhasebe bir ay içinde öder. Yanlış beyan disiplin ve mali sorumluluk doğurur; görev gününü ve konaklamayı belgeyle uyumlu yaz.

Kaynaklar

1. 6245 sayılı Harcırah Kanunu, m.3 (memuriyet mahalli), m.5 (harcırahın unsurları), m.10 (sürekli görev), m.14 (geçici görev), m.33 (gündelikler), m.42 (süre sınırı), m.45 (yer değiştirme masrafı)
2. 2026 Yılı Merkezi Yönetim Bütçe Kanunu, H cetveli (yurt içi gündelikler)
3. Hazine ve Maliye Bakanlığı, Ocak 2026 Mali ve Sosyal Haklara İlişkin Genelge (Sıra No 1)
4. 193 sayılı Gelir Vergisi Kanunu, m.24 (gider karşılıklarında istisna)

Bu yazı genel bilgi verir, hukuki danışmanlık değildir. Kurumunuzun uygulaması ve güncel mevzuat esastır; önemli kararlardan önce kaynaklardaki resmî metinleri okuyun.